ĐOÀN LUẬT SƯ TP. HỒ CHÍ MINH

VĂN PHÒNG LUẬT SƯ TRẦN LUẬT

(TRAN LUAT LAW OFFICE)

Hỏi: Ông bà nội tôi lúc còn sống có được hơn 6 héc-ta đất. Ông bà có 1 con trai và 1 con gái. Lúc ông bà mất không để lại di chúc. Đến hiện tại đất đai ông bà vẫn đứng tên chứ chưa chuyển nhượng tên sang cho 2 người con. Người con trai do thua cờ bạc nên đã bỏ đi, gia đình không biết tin tức cũng không liên lạc được.

Đáp: Câu hỏi của độc giả không nêu cụ thể thời điểm ông, bà (gọi là hai cụ) chết và người đang quản lý tài sản, vì vậy có thể xem xét các trường hợp sau:

1. Trường hợp hai cụ chết đã trên 30 năm, nếu có tranh chấp và có yêu cầu áp dụng thời hiệu, thì theo quy định tại khoản 1 Điều 623 BLDS 2015, trường hợp này di sản của hai cụ thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản hoặc người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 BLDS.

2. Trường hợp hai cụ chết dưới 30 năm, thì:

2.1. Do hai cụ chết không để lại di chúc, nên theo quy định tại Điều 656 và 660 BLDS 2015, những người con (hàng thừa kế thứ nhất) của hai cụ có thể thỏa thuận phân chia di sản (quyền sử dụng đất) của hai cụ. Việc thỏa thuận phân chia di sản của hai cụ phải được lập thành văn bản, được những người con ký tên và phải được công chứng, chứng thực theo quy định tại điểm h khoản 2 Điều 5, khoản 3 Điều 36 Nghị định 23/2015/NĐ-CP ngày 15/12/2015 của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 280/2025/NĐ-CP. Do người con trai của hai cụ không có mặt tại địa phương, nên người con gái không thể tự mình lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản của hai cụ.

2.2. Trường hợp người con gái muốn phân chia di sản của hai cụ có thể yêu cầu hoặc khởi kiện (tùy thuộc vào ai đang quản lý di sản) vụ việc dân sự để đề nghị Tòa án phân chia di sản của hai cụ. Trên cơ sở yêu cầu hoặc khởi kiện, Tòa án sẽ phân chia di sản của hai cụ cho các con của hai cụ. Do người con trai của hai cụ không có mặt tại địa phương nên phần di sản của hai cụ mà người con trai được hưởng có thể được giao cho vợ và con của người con trai quản lý.

2.3. Theo quy định khoản 5 Điều 221, khoản 1 và khoản 3 Điều 651 BLDS 2015, thì người con trai được quyền thừa kế di sản của hai cụ và là người sở hữu, sử dụng hợp pháp và đứng tên phần di sản đó. Người vợ và người con của người con trai không được đứng tên phần di sản của người con trai được hưởng của hai cụ trừ trường hợp được người con trai đồng ý hoặc người con trai chết và phát sinh việc chia di sản của người con trai.